Programma

Hoofdthema 1: Vakmanschap en leiderschap
De kern van lesgeven is het pedagogisch en didactisch vakmanschap van de leerkracht. Maar wat is precies vakmanschap en hoe kan dit vakmanschap effectief vormgegeven worden. Vragen die spelen zijn: wat maakt onderwijs effectief en hoe kunnen deze inzichten in de praktijk worden gebracht? Op welke manier kunnen onderbouwde didactische en pedagogische aanpakken evidence-informed onderwijs versterken?

Leraren hebben een doorslaggevende rol in het leerproces van leerlingen en studenten. Hun pedagogisch en didactisch vakmanschap vormt de basis voor goed onderwijs. Om te kunnen inspelen op steeds wisselende groepen leerlingen en studenten hebben leraren goede pedagogische en didactische vaardigheden nodig.

Er is steeds meer wetenschappelijke kennis beschikbaar over effectief leren. Tegelijkertijd zien we op scholen en instellingen dat lerarenteams en hun leidinggevenden deze kennis slechts beperkt benutten. Een belangrijke vraag is hoe leraren effectieve vormen van pedagogisch en didactisch handelen het beste kunnen toepassen. Slechts 21 procent van de leraren in het funderend onderwijs (po en vo) zegt evidence-informed te werken. Op welke manier kunnen onderbouwde didactische en pedagogische aanpakken evidence-informed onderwijs versterken? Centrale vraag daarbij is hoe we het pedagogisch en didactisch vakmanschap in de prak2jk kunnen versterken. Daarbij gaat het onder andere om effectieve instructie, differentiatie en zelfregulerend leren.

Hoofdthema 2: Toegankelijkheid – Inclusief onderwijs en Gelijke kansen
De ambitie van de rijksoverheid is inclusief onderwijs in 2035: leerlingen en studenten met een extra ondersteuningsbehoefte worden zodanig ondersteund en toegerust, dat ze naar eenzelfde school of opleiding kunnen als leerlingen en studenten zonder een beperking. Hoe wordt op de werkvloer passende ondersteuning geboden aan leerlingen die daaraan behoefte hebben? Welke effecten heeft inclusief onderwijs op het welbevinden en de prestaties van leerlingen? Wat zijn de effecten op de werkbeleving van het personeel? Hoe kunnen onderwijs en zorg samenwerken om inclusief onderwijs te realiseren?

In de focusgroepen die ter voorbereiding op de kennisagenda gehouden zijn, is vaak de relatie gelegd tussen de thema’s gelijke kansen en inclusief onderwijs. Het gaat in beide gevallen om het organiseren van een inclusieve omgeving en het wegnemen van barrières voor leerlingen en studenten met diverse achtergronden en ondersteuningsbehoeften. Daarom zijn beide hier samengenomen in het overkoepelende thema toegankelijkheid.

Binnen het funderend onderwijs is vooral behoefte aan kennis over hoe deze algehele toegankelijkheid te bevorderen. Belangrijke vragen hierbij zijn: Hoe kunnen scholen het beste passende ondersteuning bieden aan leerlingen die daaraan behoefte hebben? Wat vraagt dit van leerkrachten en schoolleiders en hoe kan dit het best binnen een school georganiseerd worden.

Er zijn al eerste inzichten over kansrijke aanpakken, zoals leertijduitbreiding (EEF), tegengaan van segregatie, taalstimulering EEF), hoge verwachtingen, brede brugklassen en positieve aandacht voor diversiteit (o.a. meertaligheid (Onderwijsraad)). Maar uit onderzoek blijkt ook dat schoolleiders en docenten moeite hebben om hiermee aan de slag te gaan. De vraag is hoe dergelijke aanpakken duurzaam ingezet kunnen worden in de praktijk.